مقدمه : در اينكه قرآن مجيد داراى محكمات و متشابهاتى است اشكالى نيست و خود قرآن ، به وجود اين دو قسم تصريح فرموده است و مانعى هم نيست چنانچه در آيهء شريفه « هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ » « 1 » آمده است ، يعنى : او خدايى است كه قرآن را به تو فرستاد بعضى از اين كتاب آيات محكمى است كه آنها مرجع و اصل آيات ديگر خواهد بود و برخى ديگر آياتى متشابهند . گروهى كه در دلشان ميل به باطل است به سراغ متشابه رفته تا به تأويل كردن آن ، شبهه و فساد پديد آورند در صورتى كه تأويل آن را جز خدا و اهل دانش كسى نمىداند و راسخان در علم مىگويند خدايا به همهء كتاب ايمان داريم ، و همه آن از جانب تو است و بر اين معنى تنها خردمندان آگاهند . اين آيه شريفه كه صراحت دارد در وجود دو قسم و اينكه قرآن مجيد داراى دو نوع آيات است قرينه است بر اينكه بعضى آيات ديگر قرآنى كه به حسب ظاهر دلالت دارند كه تمام قرآن آيات محكمات است و يا دلالت دارند كه تمام آيات آن متشابهات است معناى ديگرى غير از آنكه در سابق گفتيم دارند مانند آيه شريفهء : « الر كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ » « 2 » : اين قرآن كتابى است كه آيات آن محكم و از طرف خداى حكيم و آگاه بطور روشن بيان شده است . و آيه شريفهء « اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً » « 3 » :

--> ( 1 ) سورهء آل عمران ، آيه 7 . ( 2 ) سورهء هود ، آيه 1 . ( 3 ) سورهء زمر ، آيه 23 .